دنیای محیط زیست

مقدمه

درحال حاضرنگرانی جامعه ی بشری به علت آن است که شهرنشینی وصنعتی شدن موجب گردیده که جمعیت زیادی درمناطق کوچک درکنار یکدیگر متمرکز بشوند.تراکم آلوده کننده های منتشره از بسیاری ازفعالیت های انسان به حدی رسیده است که برای ایجاد اثرات سوء بر گیاهان،حیوانات وسلامت انسان کافی است.شدت آلودگی درسطح جهانی درحال رسیدن به حدی می باشد که حتی بالقوه می تواند برای خود زمین هم بحرانی باشد.درحال حاضر ازدیاد سریع جمعیت،افزایش وتراکم صنایع ودرنتیجه استفاده فزاینده ازمنابع مختلف انرژی آلوده سازباعث شده اند که آلودگی هوابه شکل حاد درآید.آلودگی هوا درحال حاضربه صورت یک مسئله بین المللی درآمده است.سازمانهای جهانی برای جلوگیری ازآلودگی هوا نشست هایی داشته وتدابیری اندیشیده اند که درادامه به برخی ازآنها می پردازیم.

 

برنامه محیط زیست ملل متحد

(1972)

قانون ادامه عضویت درصندوق برنامه مذکور

مصوب(15/10/1362)

ماده واحده- به وزارت امورخارجه وسازمان حفاظت محیط زیست اجازه داده می شود عضویت مجامع بین المللی مشروحه ذیل راکماکان پذیرفته وحق عضویت آن را طبق مقررات عمومی آنها پرداخت نماید:

صندوق محیط زیست ملل متحد:

توضیح1- برنامه محیط زیست یکی از کارگزاریها وبرنامه های وابسته به مجمع عمومی سازمان ملل متحد بوده ومشارکت وعضویت دربرنامه مذکوراز ملزومات وتبعات عضویت درسازمان ملل می باشد.

توضیح2- صندوق محیط زیست ملل متحد یکی ازارکان برنامه مذکور بوده ومشارکت دربرنامه محیط زیست ازطریق عضویت وسهیم شدن درصندوق محیط زیست انجام می گیرد.

توضیح3- مجمع عمومی سازمان ملل متحد در 15 دسامبر 1972 طی قطعنامه شماره(XXVII)2997 ایجاد برنامه محیط زیست ملل متحد راتصویب کرد.

هدف برنامه:

براساس اعلامیه محیط زیست بشر(بیانیه اصولی)که درژوئن 1972 به تصویب کنفرانس جهانی محیط زیست انسان دراستکهلم رسیده است حظ محیط زیست سالم وتشویق وترغیب فعالیت های زیست محیطی درسطوح بین المللی ومنطقه ای وتوسعه قوانین ومعاهدات بین المللی به منظورکنترل آلودگی وتخریب محیط زیست ناشی ازفعالیت های بشری ازاهداف برنامه می باشد.

ارکان برنامه:

1-مجمع عمومی برنامه محیط زیست ملل متحد که متشکل ازتمام کشورهای عضو برنامه می باشد.

2- شورای حکام برنامه محیط زیست(شورای وزیران محیط زیست)مرکب ازنمایندگان رسمی 58 کشور عضوکه به مدت 4 سال به عضویت این شورا درمی آیند تعیین الویت برنامه های محیط زیست،بازنگری شرایط زیست محیطی ازوظایف شورای حکام می باشد.

3- شورای هماهنگ کننده محیط زیست مرکب ازرؤسای کارگزاریهای ملل متحد،صندوق محیط زیست ملل متحد ودبیرخانه می باشد.

4- صندوق محیط زیست ملل متحد که پشتیبانی مالی فعالیت هاو برنامه های محیط زیست را برعهده دارد.

5- مدیراجرائی،همامنگی ومدیریت اموربرنامه محیط زیست وریاست دبیرخانه را برعهده دارد.

اطلاعات عمومی برنامه مذکور:

تاریخ تصویب برنامه- 15 دسامبر 1972

محل تصویب- نیویورک،سازمان ملل متحد

محل دبیرخانه- نایروبی،کنیا

مرجع ملی ودستگاه دولتی مسئول برنامه مذکوردرایران- سازمان حفاظت محیط زیست.

 

کنفرانس سازمان ملل متحد درباره محیط زیست وانسان

(کنفرانس جهانی محیط زیست)

استکهلم-1972

این کنفرانس ازپنجم تا شانزدهم ژوئن 1972(خرداد1351)درشهراستکهلم پایتخت سوئد با شرکت مقامات ونمایندگان اکثرکشورهای جهان تشکیل شد.کنفرانس مذکوردرپایان اجلاس دوازده روزه خود مبادرت به انتشاریک بیانیه یااعلامیه اصولی ویک طرح عملیاتی یااجرائی نمود که به عنوان اسناد کنفرانس جهانی محیط زیست تلقی می شوند.

روزافتتاح این کنفرانس- 5 ژوئن به عنوان روزجهانی محیط زیست تعیین گردیده است.

بیانیه کنفرانس سازمان ملل درباره محیط زیست انسان

اعلام می دارد که:

الف: پیشگفتار:

1-انسان مخلوق وشکل دهنده محیط زیست خود است.محیطی که به وی بقای فیزیکی ، فرصت رشد معنوی(اخلاقی،اجتماعی وروحی)عطا می کند.درتکامل طولانی وآکنده ازرنج نژاد بشر دراین سیاره خاکی،مرحله ای فرارسیده است که درآن انسان قدرت تغییرشکل محیط زیست خودرا ازطریق سرعت زیاد علوم وتکنولوژی،به طریقی بی شمار وبه مقیاسی غیرقابل پیش بینی بدست آورده است.هردو جنبه محیط زیست انسان،طبیعی ومصنوعی، برای رفاه بشروبهره وری او ازحقوق پایه بشری،حتی حق بهزندگی ضروری است.

2- حمایت ازمحیط زیست انسان وبهبود آن موضوع مهمی است که بررفاه افراد وتوسعه اقتصادی درسراسر جهان اثر می گذارد.این آرزوی مبرم همه افراد سراسر دنیا ووظیفه همه دولت ها است.

3- انسان باید دائماً تجربه اندوزی کرده بهاکتشاف،اختراع وپیشرفتادامه دهد درعصر ما قدرت انسان برای دگرگون سازی اطرافش،اگرعاقلانه بکار رود،می تواند برای همه مردم منافع توسعه وفرصت بهبود زندگی را به ارمغان آورد واگر به اشتباه ویا با بی توجهی بکار گرفته شود همان قدرت می تواندصدمات بی شماری به افراد بشرومحیط زیست انسانی وارد سازد.ما دراطراف خود دربسیاری ازمناطق زمین،نشانه های روزافزونی ازصدمات حاصله ازانسان مشاهده می کنیم سطوح خطرناک آلودگی درآب،هوا،زمین وموجودات زنده بااختلالات شدید ونامطلوب درتعادل بوم شناختی زیستکره،تخریب وتهی سازی منابع غیر قابل تجدید،کمبودهای شدید مضربه حال سلامتی جسمانی،روحی واجتماعی انسان، در محیط زیست مصنوع بشر به ویژه درمحیط کاروزندگی وی مشاهده می کنیم.

4- بسیاری ازمسائل محیط زیست،درکشورهای درحال رشد ازکمی توسعه ناشی می شود میلیونها تن ازافراد بشر به زندگی درسطوحی پایین تر ازآنچه که شایسته زندگی یک انسان است درمحرومیت ازغذای کافی ولباس،مسکن وآموزش،سلامتی وبهداشت ادامه می دهند. بنابراین کشورهای درحال رشد باید با درنظرگرفتن اولویت های خود ونیازبه محافظت و بهبود محیط زیست،تلاش های خود را به طرف توسعه معطوف سازند.کشورهای صنعتی نیزباید به همان دلیل کوشش کنند که فاصله بین خود وکشورهای درحال توسعه راتقلیل دهند.درکشورها مسائل محیط زیست معمولاً به صنعتی کردن وتوسعه تکنولوژی مربوط می شوند.

5- رشد طبیعی جمعیت دائماً مشکلاتی برای محیط زیست بوجود می آورد وبرای مقابله بااین مشکلات باید درزمان مناسب سیاست هاواقدامات بسنده ای درپیش گرفته شود.آدمیان ازهرچیزی دردنیا باارزش ترهستند.این افراد بشراست که چرخهای پیشرفت اجتماع رابه حرکت درآوردهثروت اجتماعی تولید می کنند،علوم وتکنولوژی راتوسعه می دهند وباسخت کوشی خود محیط زیست انسانی رادائماً تغییرمی دهندهمراه با پیشرفت اجتماع وترقی تولید، علوم وتکنولوژی،قدرت انسان برای بهبودسازی محیط زیست،روزبه روز افزایش می یابد.

6- نقطه ای درتاریخ فرارسیده است که باید فعالیت های خودرا درسراسرجهان بادقت موشکافانه تری ازنظرپیامدهای محیط زیستی آنان شکل دهیم.ما می توانیم دراثرجهل وبی مبالاتی خسارات عمده وغیرقابل ترمیمی به محیط زیست زمین که زندگی ورفاهمان به آن وابسته است وارد سازیم وبالعکس می توانیم بااستفاده ازدانشی بیشتروانجام اعمالی عاقلانه تردرمحیطی که بااحتیاجات وامیدهای بشری انطباق دارد زندگی بهتری برای خود واعقابمان فراهم آوریم.چشم اندازهای وسیعی برای بهبود کیفیت محیط زیست ایجاد یک زندگی خوب وجود دارد.آنچه که موردنیازاست،آرامش فکری واشتیاق به فعالیت شدید ولی نظام یافته است.برای رسیدن به آزادی دردنیای طبیعت،انسان باید دانش را به کمک طبیعت برای ساخت محیط زیست بهتری بکارببرد.دفاع ازمحیط زیست انسان وبهبود آن برای نسل های حال وآینده هدفی ضروری برای نوع بشرشده است هدفی که باید با همراهی وهماهمنگی اهداف تأئید شده بنیادی صلح وتوسعه جهانی اقتصادواجتماع دنبال گردد.

7- دستیابی به این هدف محیط زیستی نیازبه پذیرش مسئولیت توسط تمام شهروندان واجتماعات،سرمایه گذاران ومؤسسات درهرسطحی وشرکت مساوی آنان درتلاشهای عمومی خواهد داشت.افراد درهمه مسیرهای زندگی ومؤسسات درزمینه های گوناگون،به یاری ارزش ها ونتایج اعمال خود محیط زیست آینده جهان را خواهند ساخت.دولت های ملی ومحلی بیشترین قسمت بارسنگین اقدامات وسیاست های زیست محیطی گسترده رادر محدوده قلمرو خود به دوش خواهند کشید.همکاری های بین المللی درگردآوری منابع برای حمایت ازکشورهای درحال توسعه برای انجام مسئولیت های محیط زیستی دراین زمینه نیز موردنیازخواهد بود.ازآنجایی که گروه فزاینده ای ازمسائل زیست محیطی ازنظر ابعاد جهانی یا منطقه ای هستند ویا برمحدوده مشترک بین المللی تأثیرمی گذارند،به همکاری گسترده ملت ها واقدامات مؤسسات بین المللی که علائق مشترکی دارند نیازخواهد بود.کنفرانس ازدولت هاوملت ها برای تلاشی عمومی درجهت حفاظت محیط زیست بشری وبهبود آن برای استفاده همه ابناء بشری واعقاب آنها،دعوت می کند.

ب:اصول بیانیه=تعهد مشترکی رابیان می کند،مبنی براینکه:

اصل اول- انسان حقوقی بنیادی نسبت به آزادی،مساوات وشرایط مناسب زندگی درمحیطی که به اواجازه زندگی باوقاروسعادتمندانه رامی دهد،دارد ومسئولیت حفظ وبهبودی محیط زیست برای نسل حاضر ونسل های آینده رابه عهده دارد.ازاین جهت سیاست های مشوق یا تداوم دهنده آپارتاید،جدائی طلبینژادی،تبعیض،استعمارودیگراشکال ظلم وتسلط خارجی محکوم می شوندوباید نابود گردند.

اصل دوم- منابع طبیعی زمین شامل هوا،آب،زمین گل ها وگیاهان ومخصوصاً نمونه های مشخص اکوسیستم های طبیعی باید برای استفاده نسل های کنونی وآینده با برنامه ریزی دقیق ومدیریت مناسب،محافظت شوند.

اصل سوم- ظرفیت زمین برای تولید منابع قابل تجدید حیاتی باید حفظ شده،هرجا عملی باشد بازسازی شود یا بهبود یابد.

اصل چهارم- بشر برای حفاظت ومدیریت عاقلانه میراث حیات وحش زییستگاه آن که هم اکنون دراثرعوامل گوناگون به مقدارزیادی نابود شده است،مسئولیتی خاص به عهده دارد بنابراین حفاظت طبیعت همراه بازندگی وحش باید دربرنامه ریزی های توسعه اقتصادی از اهمیت برخوردار شود.

اصل پنجم- ازمنابع غیر قابل تجدید زمین بایستی به صورتی استفاده شود که ازخطر ته کشیدن آنها جلوگیری به عمل آید.سهیم بودن همه افراد بشر درمنافع چنین استفاده یی باید ضمانت شود.

اصل ششم- تخلیه مواد سمی ویا مواد دیگروگرما به میزان ویا تراکمی که ازظرفیت مجاز محیط زیست بالا رود باید متوقف شود تا اطمینان حاصل شود که صدمه غیرقابل بازگشتی به اکوسیستم وارد نمی شود.ازمبارزه برحق مردم همه کشورها برضد آلودگی باید حمایت شود.

اصل هفتم- دولت ها،برای جلوگیری ازآلودگی دریاها باموادی که ممکن است برای سلامتی انسان خطرناک باشد وبه منابع وموجججودات زنده دریایی صدمه بزند ویا امکانات آنرا ازبین ببرد ویا دردیگراستفاده های قانونی آن مداخله نماید اقدامات لازم رابه عمل خواهند آورد.

اصل هشتم- توسعه اقتصادی واجتماعی برای تضمین زندگی ومحیط کارمطلوب برای انسان وبرای ایجاد شرایطی که جهت بهبود کیفیت زندگی ضروری هستند لازم است.

اصل نهم- نقایص محیط زیستی که ازوضعیت کمی رشد وبلایای طبیعی ناشی شده مشکلات بزرگی ایجاد می کند.این مشکلات را می توان با سرعت بخشیدن به توسعه ازطریق انتقال مقادیر قابل توجهی از کمک های مالی وفنی به عنوان ضمیمه ای برای تلاش های داخلی وخارجی کشورهای روبه رشد وهرگونه کمک مشابه درزمان مناسب،درمان نمود.

 

کنفرانس سازمان ملل متحد درباره محیط زیست وتوسعه

(همایش زمین)

ریودوژانیرو-1992

این کنفرانس ازتاریخ سوم تاچهاردهم ژوئن 1992 با حضوروشرکت بیش ازیکصدوپنجاه تن از رؤسا ونمایندگان کشورهای جهان درشهر ریودوژانیرو واقع درکشور برزیل تشکیل گردید.

این کنفرانس جهانی بزرگ که به اجلاس زمین یاهمایش ریو موسوم گردیده است توجه جهانی رابه مهمترین مسئله بشری درقرن بیست ویکم یعنی محیط زیست جلب نمود.

حاصل ونتایج کنفرانس ریو عبارتند از:بیانیه اصولی ریو پیرامون محیط زیست وتوسعه- دستورکار 21یا دستورالعمل اقدام درارتباط باتوسعه پایدارجهانی- اصل جنگل ودو کنوانسیون مهم ویامعاهده بین المللی تنوع زیستی ومعاهده ساختاری سازمان ملل پیرامون تغیییرات اقلیمی.

«اعلامیه کنفرانس بین المللی محیط زیست درریو»

پیشگفتار:

   کنفرانس سازمان ملل متحد درباره محیط زیست وتوسعه ازسوم تاچهاردهم ژوئن 1992 درریودوژانیرو برگزار شد.این کنفرانس،بیانیه رسمی اولین کنفرانس بین المللی سازمان ملل متحد درزمینه محیط زیست راکه درژوئن 1972 دراستکهلم تأئید،تصویب وصادرشده بود،مبنای کارخود قرارداد.تلاش شد که مسیرحرکت این کنفرانس به همان شکل قبلی باشد،با این هدف که طرح جدیدی براساس همکاری های عادلانه ملل درسطح جهان ایجاد وزمینه های تفاهم بین کشورها وجوامع بشری ومنطقه ای فراهم وبراساس اصول تفاهم شده اقدام گردد.این طرح که براساس تفاهم وتوافق های بین المللی خواهد بود،بااحترام به منافع همگان وحفاظت ازمحیط زیست جهانی وسیستمهای توسعه به صورت یک واحد،وباپذیرش وحدت ویکپارچگی وتأثیرات متقابل طبیعت کره زمین- وطن ما- اعلام می دارد:

اصل اول- انسانها موضوع اصلی هرگونه توسعه هستند.برخورداری ازسلامت وتوانایی های جسمی وروحی جزوحقوق انسانها درانطباق باطبیعت است.

اصل دوم- به منظورحفظ وحراست ازمحیط زیست،کشورها مجازند آنگونه درآمدهایی راکسب کنندوسیاست های توسعه ای رااعمال نمایند که هم باضوابط سازمان ملل واصول حقوقی پذیرفته شده بین المللی منطبق بوده وهم عادلانه وتحت کنترل باشد به طوری که موجبات ضرروزیان کشورهای دیگرویا مناطق خارج ازمرزآنها رافراهم نسازد.

اصل سوم- حق توسعه باید مشروط براین باشد که نیازنسل کنونی وآینده،باتوجه به توسعه ومحیط زیست،به طورعادلانه مراعات شود.

اصل چهارم- به منظوردستیابی به یک توسعه مستمر،بایدحفاظت ازمحیط زیست به عنوان جزء تفکیک ناپذیر توسعه تلقی شودونباید آن رابه طورجداگانه موردبررسی قرارداد.

اصل پنجم- همه کشورها وتمام انسانها باید با استفاده ازقابلیت هاوامکانات درجهت توسعه مداوم تلاش کنندووظیفه دارند درهیاری وهمکاری بایکدیگر نسبت به رفع محرومیت ها اقدام نمایند تاازفاصله طبقاتی کاسته شودواحتیاجات بیشترانسانها بهتررفع گردد.

اصل ششم- شرایط مخصوص احتیاجات کشورهای توعه نیافته،بویژه کشورهای فقیرو کشورهایی که درزمینه محیط زیست به تنهایی قدرت مقابلع باآلودگی ها راندارند،ایجاب می کند دررأس حمایت های جهانی قرارگیرند.سازمان هاوجنبشهای بین المللی محیط زیست وتوسعه بایدمنافع ونیازمندی های هرکشوررا مد نظرقراردهند.

اصل هفتم- کشورها باید با روحیه وبینش مشارکت جهانی با یکدیگرهمکاری داشته باشند تاهیچگونه زیان وآلودگی زیست محیطی حاصل نشودووحدت زیست محیطی کره زمین موردحمایت قرارگیردوشرایط مطلوب حاصل شود.گرچه درمورد مشارکت های متفاوت جهانی درزمینه رفع آلودگی محیط زیست همه کشورها مسئولیت مشترک دارند،اما مسئولیت هریک ازآنها درقبال این امرمتفاوت است.کشورهای صنعتی خود نمایانگراین مسئولیت هستند.زیرا آنها دریک تلاش بین امللی استمرارتوسعه رابه دوش می کشند که درنتیجه، خساراتی رامتوجه محیط زیست جهان می کنندازسوی دیگر،آنها هستند که ازتکنولوژی وقدرت مالی برخوردارند.

اصل هشتم- برای اینکه توسعه مستمروکیفیت بهترمعیشت برای همه انسانها فراهم شود، بایدکشورها شیوه های تولیدومصرف رااصلاح کنندوسیاست جمعیتی معقولی را اعمال نمایند.

اصل نهم- کشورها باید با یکدیگرهمکاری کنند تاامکانات وقابلیت های ملی خود رادرجهت توسعه مستمرتقویت نمایند.دراین راستا،باید تبادل اطلاعات بین دانشمندان وشناخت صحیح ازتکنولوژی وتوسعه- هماهنگ بایکدیگر- ونیزتوسعه وانتقال تکنولوژی ودسترسی به دستاوردهای جدید تکنولوژی وسرعت بخشیدن به آنها مورد توجه قرارگیرد.

اصل دهم- بهترین راه بررسی مسائل محیط زیست آن است که این امرشامل حال همه شهروندانی شود که دریک سیستم ازآن متأثرمی شوند.سنجش نظرات واطلاعات درزمینه محیط زیست بایددرسطح ملی شامل حال همه افراد شود که ازطریق مسئولان مربوطه انجام می شود بعلاوه باید اطلاعات لازم درمورد موادخطرناک وفعالیت های هرمنطقه جمع آوری شود.همچنین باید به مردم این امکان را داد که درروند تصمیمات،مشارکت کنند.دولت ها بایددقت کافی ومشارکت عمومی رادرجامعه ایجاد کنند تا اطلاعات مورد نیازجمع آوری شود.مشارکت وحضورصحیح وموفقیت آمیز عمومی وروشهای اداری باید به ترتیبی باشد که سالم سازی محیط واجراء قوانین راامکان پذیر سازد.

اصل یازدهم- کشورها باید قوانین مؤثری برای محیط زیست تدوین کنند.قواعد حاکم بر محیط زیست هدفها وتقدم های مدیریت باید چنان باشرایط وزمینه های محیط زیست وتوسعه هماهنگ باشند که یکدیگررا قوام بخشند معیارهایی که برای پاره ای ازکشورها درنظر گرفته شده،احتمالاً برای سایرکشورها مناسب نیست وازنظراقتصادی وهزینه های اجتماعی، بخصوص برای کشورهای توسعه نیافته،غیرقابل قبول است.

اصل دوازدهم- کشورها باید با یکدیگرهمکاری کنند تایک سیستم آزاد اقتصادی حمایت شود وتکامل ورونق اقتصادی وتوسعه مستمربرای همه کشورهافراهم گردد تا بدین ترتیب بتوانند مشکلات محیط زیست رابهتر حل کنند.برنامه ریزی سیاست بازرگانی درقلمرومحیط زیست نباید وسیله ای برای اعمال واقداات خودسرانه یاغیرعادلانه جهت استثمار دیگران باشدویا اینکه محدودیتهای ناآشکاری درزمینه تجارت بین الملل راباعث شود.اقدامات یکجانبه که مشکلات محیط زیست رابه طورناعادلانه ای به کشورهای دیگرتحمیل کند باید متوقف شود. تدوین ضوابطی برای محیط زیست که ازمرز کشوری تجاوز کند ویا مسائل محیط زیست جهانی راتحت تأثیر قراردهد،باید تا جایی که امکان دارد براساس ضوابط بین المللی باشد.

اصل سیزدهم- کشورها باید قوانین ملی به منظورتعقیب عادلانه عاملان آلودگی محیط زیست وقربانیان این آلودگی تدوین کنند.بعلاوه،کشورها باید به سرعت وبا قاطعیت جهت تنظیم یکسری قوانین بین المللی باتضمین جبران خسارت وپیامدهای منفی آلودگی محیط زیست بایکدیگر همکاری کنندومتعهد به جبران خسارات آثارخارجی فعالیت هایی که براساس موازین قانونی به عمل می آورند باشند.

اصل چهاردهم- کشورها باید به طورمؤثر بایکدیگرهمکاری کنند وازهرگونه نقل وانتقال وجابجایی موادآلوده کننده محیط زیست که سلامتی انسان رابه خطرمی اندازند،ممانعت به عمل آورند.

اصل پانزدهم- به منظورحفظ محیط زیست،کشورها باید ضوابط ومعیارهای پیشگیرانه حمایتی رابراساس توانایی های خود وبه طورمبسوط مورداستفاده قراردهند.درجاییکه امکان خطرجدی وجود داردویامسائل ومشکلات ناشناخته زیانهایی رابه بارمی آورد،باید نواقص به طورکامل وعلمی مورد بررسی قرارگیردونباید به دلیل اینکه ضوابط مبارزه باآلودگی محیط زیست پرهزینه است ازآن چشم پوشی کرد.

اصل شانزدهم- مقامات هرکشور باید تلاش کنند تا هزینه های سالم سازی محیط زیست رابا استفاده ازابزارهای اقتصادی قدم شمارند وباتوجه به این نکته که آلوده کننده محیط زیست باید درحقیقت هزینه های رفع آلودگی راتقبل کند،این مهم راباتوجه به منافع عمومی بی آنکه به تجارت بین المللی وسرمایه گذاری آسیب وارد آید،به انجام رسانند.

اصل هفدهم- تجزیه وتحلیل پیامدهای زیست محیطی باید به عنوان یک تدبیرملی برای آن دسته ازفعالیت هایی که احتمالاً اثرات منفی زیادی برمحیط زیست می گذارند،برعهده کرشناسی ازمقامات کشوری باشد.

اصل هجدهم- دولت ها باید کشورهای دیگررا بلافاصله ازحوادث وفجایع طبیعی یاموارد اضطراری دیگرکه به نظرمی رسد آثار سویی برمحیط زیست این کشورها می گذارند،مطلع سازند.هرتلاشی بایدبراساس همکاریهای بین المللی ازطریق جوامع بین المللی انجام گیرد تا به کشورهای آسیب دیده کمک شود.

اصل نوزدهم- کشورها باید امکان به خطرافتادن کشورهای دیگررا قبلاً وبموقع اطلاع دهند.همچنین باید اطلاعات تخصصی درمورد فعالیت هایی که احتمالاً دارای آثار سوء وجدی هستند وازمحدوده مرزها فراترمی روند،دراختیاردیگر کشورها گذارند وبا آنها دراسرع وقت وبااعتماد کامل مشورت کنند.

اصل بیستم- زنان نیز درامر محیط زیست وتوسعه نقش حساس ومهمی دارند به همین خاطر،همکاری نامحدود آنها بسیارمؤثربوده،استمرار توسعه راممکن می سازد.

اصل بیست ویکم- خلاقیت ها،ابتکارات وآروان های جوانان درسراسرجهان باید به کار گرفته شود تامشارکت گسترده تر جهانی محقق گردد وازاین طریق توسعه مستمر حاصل شود وآینده ای بهتربرای همگان تضمین گردد.

اصل بیست ودوم- مردم یک سرزمین وسازمنهای وابسته به آن ونیزاتحادیه ها وتشکیلات وسازمانهای محلی مردمی درخصوص محیط زیست وتوسعه،که براساس تجربیات وسنتها وعادات هرکشور بنا شده اند،نقش بسیارمؤثری راایفا می کنند.دولت ها باید اندیشه،فرهنگ وخواست های آنها را دریابند وموردحمایت قراردهند وزمینه همکاری مشترک جهت تحقق توسعه مستمررا فراهم سازند.

اصل بیست وسوم- امکان بهره برداری ازمحیط زیست ومنابع طبیعی برای انسان محدود است.بنابراین باید این منابع تحت نظارت وحفاظت قرارگیرد.

اصل بیست وچهارم- جنگ به طورطبیعی نابود کننده توسعه مستمراست.بنابراین،دولتها باید قوانین بین المللی حفاظت ازمحیط زیست رابه هنگام درگیریهای مسلحانه رعایت کنند وبه آنها احترام گذارند ودرصورت لزوم برای ارتقاء توسعه،همکاری کنند.

اصل بیست وپنجم- صلح،توسعه وحفاظت ازمحیط زیست به یکدیگر وابسته اند ونمی توان آنها رااز یکدیگر جدا کرد.

اصل بیست وششم- کشورها باید همه اختلافات خود درزمینه محیط زیست رابه طور مسالمت آمیزوباستفاده از امکانات مناسب وهماهنگ با منشور ملل متحد حل وفصل کنند.

اصل بیست وهفتم- کشورها وانسانها بااعتماد کامل وباروحیه همکاری ومشارکت،دراجرای اصول این بیانیه وگسترش قوانین بین المللی برای توسعه مستمرهمکاری کنند.

 

کنوانسیون وین برای حفاظت از لایه ی اوزن

قانون پیوستن به کنووانسیون مذکور(مصوب 7/9/1368)

ماده واحده-کنوانسیون وین درمورد حفاظت از لایه ی اوزن مشتمل بر یک مقدمه و21ماده و2ضمیمه ونیز پروتکل مونترال در مورد مواد کاهنده ی لایه ی اوزن مصوب16سپتامبر1987(سال1366شمسی)از ملحقات کنوانسیون وین در مورد حفاظت از لایه ی اوزن به شرح پیوست تصویب و اجازه تسلیم اسنادالحاق آن داده می شود.

هدف کنوانسیون:حفظ سلامت انسان و محیط زیست در برابر خطرات ناشی از تغییر و کاهش لایه ی اوزن

خلاصه ای از مقررات کنوانسیون:

1- به موجب ماده ی 2 کنوانسیون،کشورهای عضو،اقدامات لازم را به منظور حفظ سلامت انسان و محیط زیست در قبال اثرات بالفعل و بالقوه ی سوء ناشی از فعالیت انسان که لایه ی اوزن دگرگون می سازد یا ممکن است دگرگون کند به عمل خواهند آورد.

2- به موجب ماده ی 2 کنوانسیون،کشورهای عضو تعهد می نماید مستقیماً یا از طریق ارگان های ذیصلاح بین المللی نسبت به انجام پژوهش ها و ارزیابی های علمی درمورد فرآیندهای فیزیکی و شیمیایی که لایه ی اوزن را تحت تأثیر قرار می دهد اقدام نمایند.

3- اعضایی می بایست مبادله ی اطلاعات علمی،فنی،اجتماعی،اقتصادی،تجاری و حقوقی مربوط به کنوانسیون را تسهیل و ترغیب نمایند.

اقدامات انجام شده:از تاریخ تصویب کنوانسیون وین تاکنون(1381)روی هم رفته در حدود200واحد،شامل یخچال سازی،ساخت کولر اتومبیل،ساخت اسفنج سخت،اسفنج فوم،مواد حلال،هالون ها(خاموش کردن آتش)و متیل بروماید اقدامات جایگزینی را به کمک آژانس های بین المللی یونیدو((UNIDO،یوان دی پی(UNDP)،GTS (آژانس آلمانی-فرانسوی)انجام داده اند.

در این پروژه،هدف،حذف 7400 تن مواد مخرب لایه ی اوزن بوده که 2700 تن تاکنون حذف شده است و برای حذف بقیه نیز پروژه ها ادامه دارد.مواد جایگزین شده عبارتند از:

1-    a134-HFC و22R به جای 12CFC که بعنوان سرد کننده استفاده می شه.

2-    b141HCFC وCO2بجای 11CFC در تولید فوم.

سیکلوپنتان درتولیدفوم سخت،درمصارف حلال بیشترازآب وحلالهای آلی مثل تتراکلرید کربن استفاده خواهد شد،در کشاورزی به جای متیل برماید ترکیبات فسفات آلومینیوم-(فسفوتوکسین)ودرمورد هالونها قرار است بانک هالون و استفاده مجدد صورت گیرد.از کل مواد حذف شده 1500تن در بخش یخچال سازی و1200تن در بخش تولید فوم بوده است ودر سایر موارد هنوز پروژه ای اجرا نشده است.

اطلاعات و مقررات عمومی کنوانسیون:

تاریخ انعقاد-22مارس1985

تاریخ لازم الاجرا شدن-22سپتامبر1988

تاریخ عضویت ایران-3 اکتبر1990

محل انعقاد-وین،اتریش

محل دبیرخانه کنوانسیون- نایروبی،کنیا

مرجع نگهدارنده اسناد- دبیر کل سازمان ملل متحد

زبان های رسمی کنوانسیون- انگلیسی،فرانسه،اسپانیایی،روسی،چینی،عربی

مرجع ملی کنوانسیون درایران- سازمان حفاظت محیط زیست

 

پروتکل مونترال درباره ی مواد کاهنده ی لایه ی اوزن

قانون الحاق به پروتکل مذکور

(مصوب 7/9/1368 و اصلاحیه مصوب 27/9/1375)

ماده واحده- متن پروتکل مونترال درمورد مواد کاهنده ی لایه ی اوزن مصوب 16 سپتامبر 1987(از ملحقات کنوانسیون در مورد حفاظت از لایه اوزن)به شرح پیوست تصویب و اجازه تسلیم اسناد الحاق آن داده می شود.

توضیح- پروتکل مذکور در تاریخهای 1990(لندن)و 1992(کپنهاک)اصلاح شده است.

هدف پروتکل: حفاظت از لایه اوزن از طریق پیش بینی و برقراری ضوابط و معیارهایی در جهت کنترل انتشار مواد کاهنده ی لایه اوزن در جهان

خلاصه ای ازمقررات پروتکل:

1-طبق ماده ی 2پروتکل،هر دولت عضو باید مراقبت نماید که سطح پیش بینی شده مصرفش از اجسام کنترل شده درگروه یک پیوست الف برای دوره ی دوازده ماهه بعد از نخستین روز هفتمین ماه پس از تاریخ لازم الاجرا شدن این پروتکل ودرهردوره دوازده ماهه بعد از آن از سطح پیش بینی شده ی مصرف کشورش در سال 1986 تجاوز ننماید.

2- به موجب ماده ی4 پروتکل،طی یکسال از تاریخ اجرایی شدن این پروتکل،هر کشور عضو باید واردات اجسام کنترل شده را از هر کشوری که عضو این پروتکل نیست ممنوع نماید.

3- طبق ماده ی 5 پروتکل،هرعضوی که درزمره ی کشورهای در حال رشد است وسطح پیش بینی شده ی مصرف سالانه اش ازاجسام کنترل شده درتاریخ به اجرادرآمدن پروتکل برای آن کشوریا هرزمان دیگری بعد ازآن طی ده سال از تاریخ اجرایی شدن پروتکل کمتر از 0.3 کیلوگرم سرانه باشد حق خواهد داشت برای رفع نیازهای داخلی،مراعات تدابیر مربوط به کنترل مذکور در بندهای 1 تا 4 ماده ی دو را بمدت ده سال پس از تاریخ مقرر در آن بندها به تعویق اندازد.

 

اطلاعات و مقررات عمومی پروتکل

تاریخ انعقاد- 16 سپتامبر 1987

تاریخ لازم الاجرا شدن- یکم ژانویه 1989

تاریخ عضویت ایران- 3 اکتبر 1990

محل انعقاد- مونترال،کانادا

محل دبیرخانه- ننایروبی،کنیا

مرجع نگه دارنده اسناد- دبیرکل سازمان ملل متحد

مرجع ملی پروتکل درایران- سازمان حفاظت محیط زیست

کنوانسیون ساختاری سازمان ملل متحد درباره ی تغییرات اقلیمی

قانون عضویت درکنوانسیون مذکور(مصوب 6/3/1375)

ماده واحده- به دولت اجازه داده می شود به کنوانسیون تغییرات آب وهوا مشتمل بریک مقدمه و بیست وشش ماده ودو ضمیمه به شرح پیوست ملحق شودواسناد مربوط به آن راتسلیم کند.دولت جمهوری اسلامی ایران درصورتی مجاز به استفاده ازماده ی 14کنوانسیون درمورد حل اختلاف می باشد که دراین مورد مراتب به تصویب مجلس شورای اسلامی برسد.

هدف کنوانسیون: دستیابی به ثباتلازم در تراکم گازهای گلخانه ای درجوزمین به منظور جلوگیری نمایدواکوسیستم ها بتوانند به صورت طبیعی با تغییرات آب وهوا تطابق یافته واطمینان حاصل شود که تولید مواد غذایی با تحدید روبرو نبوده وتوسعه اقتصادی بتواند به صورتی پایدارادامه یابد.

خلاصه ای ازمقررات کنوانسیون:

  1-طبق ماده ی 3،اعضای کنوانسیون می بایست سیستم آب وهوارا به نفع نسل های فعلی وآتی بشر براساس برابری وبرطبق مسئولیت های مشترک ولی متفاوت وقابلیت های خود مورد حمایت قرار دهند.بنابراین کشورهای پیشرفته می بایست پیشرو میارزه با تغییرات آب وهواواثرات سوء آن باشند.

2- اعضای کنوانسیون می بایست اقدامات پیشگیرانه ای جهت جلوگیری یا به حداقل رسانیدن تغییرات آب وهوا وکاهش اثرات سوء آن بکار گیرند.

3- دوعضو می باید برای ایجاد یک سیستم بازاقتصاد بین المللی که منجربه رشد اقتصادی پایدارو توسعه درتمام اعضاء بویژه کشورهای درحال توسعه گردیده وبتواند با مشکلات تغییرات آب هوا بهتر روبرو شود همکاری نمایند.

4- به موجب ماده ی 4،تمام کشورهای عضو باید برنامه های ملی ودرصورت نیاز برنامه های منطقه ای شامل اقداماتی برای تعدیل تغییرات اقلیمی دراثر گازهای ناشی ازفعالیتهای بشری بوسیله ی منابع ورفع آنها توسط حفره های کلی گازهای گلخانه ای که تحت پروتکل مونترال نیستند تدوین،منتشر،اجراومورد بازنگری منظم قرار دهند.

5-تمام اعضاء باید مبادرت به تبادل اطلاعات آزاد وفوری علمی،تکنولوژی،فنی،اقتصادی،اجتماعی وحقوقی مربوط به سیستم آب وهوا را تشویق ودرموارد مزبور همکاری نمایند.

اطلاعات ومقررات عمومی کنوانسیون:

تاریخ انعقاد- 9 می 1992

تاریخ لازم الاجرا شدن- 21 مارس 1994

تاریخ عضویت ایران- 18 ژوئیه 1996

محل انعقاد- نیویورک،آمریکا

محل دبیرخانه- ژنو،سوئیس

مرجع نگه دارنده اسناد- دبیرکل سازمان ملل متحد

زبانهای رسمی کنوانسیون- انگلیسی،فرانسه،اسپانیایی،روسی،چینی،عربی

مرجع ملی کنوانسیون درایران- سازمان حفاظت محیط زیست

پروتکل کیوتو

درپروتکل کیوتو قیودات زمان بندی شده کمی،برای کشورهای توسعه یافته صنعتی درقرن 21 به ویژه دردهه های اول آن درجهت کاهش گازهای گلخانه ای وضع شده است.

تعیین اهداف کمی برای کاهش انتشار گازهای گلخانه ای درمدت زمانی مشخص محور اصلی این نشست راتشکیل می دهد.همچنین شناسایی سیاست ها واقدامات جهت دستیابی به این هدف وتداوم اجرای این تعهدات ازدیگرمحورهای این پروتکل بودند.

تاریخ انعقاد: 10 سپتامبر 1997

تاریخ لازم الاجرا شدن:90 روزپس ازتاریخ پذیرش این پروتکل توسط هرکشور

محل انعقاد: کیوتو- ژاپن

 

کنوانسیون بازل درباره کنترل انتقالات برون مرزی مواد زائد زیان بخش ودفع آنها

قانون الحاق به کنوانسیون مذکور(مصوب 31/6/1371)

ماده واحده- به دولت اجازه داده می شود به عضویت کنوانسیون بازل درباره کنترل انتقالات برون مرزی مواد زائد زیان بخش ودفع آنها مصوب 22 مارس 1989 سوئیس درآیدواسناد آن را تسلیم نماید.

هدف کنوانسیون:

الزام دولت های عضو به کاهش حجم نقل وانتقال برون مرزی مواد زائد موضوع کنوانسیون وایجاد این مواد درحد بی ضرر به محیط زیست واعمال مدیریت مناسب ومؤثرنسبت  به نقل وانتقال ودفع مواد مذکور

خلاصه ای ازمقررات کنوانسیون:

1-به موجب ماده 4 کنوانسیون،کشورهای عضو می توانند ازصدور زباله های مضروسایرانواع زباله ها رابه کشورهای عضوی که ورود اینگونه زباله ها رامنع کرده اند جلوگیری نمایند یا صدورآنها رااجازه ندهند.

2- هرکشورعضو کنوانسیون باید تدابیرمناسب قانونی،اداری وغیره راجهت اجرای مفاد این کنوانسیون از جمله تدابیری برای جلوگیری ازانتقال غیرقانونی زباله های مضرو سایرانواع زباله هاو تنبیه اعمال مغایر قانون اتخاذ نمایند.

3- اعضای کنوانسیون باید متعهد شوند که در فواصل معین امکانات تقلیل مقدار آلودگی احتمالی زباله های مضروسایرانواع زباله هایی را که به کشورهای دیگر بویژه به کشورهای درحال رشد مورد تجدید نظر قراردهند.

4- به موجب ماده 5 کنوانسیون،کشورهای عضو باید یک یا چند مرجع ذیصلاح به منظوراجرای کنوانسیون تعیین یا تأسیس نمایند.درمورد کشورمحل عبورمواد زائد باید یک مرجع صالح برای دریافت اطلاعیه تعیین شود.

5- طبق ماده 10،اعضای کنوانسیون باید به منظور بهبود وضعیت واداره صحیح وسالم زباله های مضروسایر انواع زباله از لحاظ زیست محیطی با یکدیگرهمکاری نمایند.

اطلاعات ومقررات عمومی کنوانسیون:

تاریخ انعقاد- 22 مارس 1989

تاریخ لازم الاجرا شدن- 5 می 1992

تاریخ عضویت ایران- 5 ژانویه 1993

محل انعقاد- بازل،سوئیس

محل دبیرخانه- ژنو،سوئیس

مرجع نگهدارنده اسناد- دبیرکل سازمان ملل متحد

زبانهای رسمی کنوانسیون- انگلیسی،فرانسه،اسپانیایی،روسی،چینی،عربی

مرجع ملی کنوانسیون درایران- سازمان حفاظت محیط زیست

نوشته شده در یکشنبه دهم آبان 1388ساعت 13:27 توسط فرنوش باقری | |


:قالبساز: :بهاربیست: